Κυριακή, 5 Ιουλίου 2015

ΟΧΙ

Ένας απ' τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή μου, μου έκανε κάποτε δώρο ένα πορτοφολάκι που στο από πίσω μέρος είχε χαράξει τα εξής λόγια που είχε ακούσει:

"Η αξιοπρέπεια χάνεται τόσο εύκολα, όμως τελικά είναι το μόνο πραγματικά δικό μας, είναι το πιο ελάχιστο κομματάκι μας. Κι όμως μέσα σ' αυτό μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι".

Μου έκανε αυτό το δώρο στο τέλος της σχέσης μας, της φιλίας μας, δίνοντας μου τότε ένα ξεκάθαρο μήνυμα. Δεν θα μπορούσε ποτέ αυτή η σχέση να περπατήσει με τα τόσα ναι που έλεγα κι ήμουν διατεθειμένη να πω στο όνομα μιας σιγουριάς, μιας υποτιθέμενης "αγάπης", μια αποδοχής.
Τα αδιαπραγμάτευτα ναι δεν είναι εύκολα ναι, η απώλεια είναι μεγάλη, μα είναι μια απώλεια που δεν σε πάει παρακάτω, δεν κάνει πράξη, δεν αλλάζει τα δεδομένα. Πάρα σε λιμνάζουν σε μία υποτιθέμενη ασφάλεια, σε μια απατηλή σιγουριά, για τον άλλον, για σένα, για τη ζωή, για το πoιο τελικά είναι το διακύβευμα.
Τα συνεχόμενα ναι τελικά οδηγούν σε μια απώλεια που μακροπρόθεσμα είναι καταστροφική. Την απώλεια των ορίων, και εντέλει της αξιοπρέπειας. Που έμαθα, είναι τόσο μα τόσο εύθραυστη και τόσο μα τόσο ευάλωτη. Δεν έχει καμιά εξωτερική στήριξη, παρά μόνο το μέσα μας, τη δική μας ηθική, και δυστυχώς το μέσα μας, η σκέψη και η ηθική μας περνούν απ' τα σαράντα κύματα για να γαλουχηθούν, να φιλοτεχνηθούν σε μια αλήθεια που να μας αντιπροσωπεύει. Άρα όλα είναι τόσο ρευστά. Όμως σύμφωνα με το παραπάνω, τίποτα περισσότερο δεν μπορεί να είναι δικό μας παρά αυτή η ελάχιστη δική μας αξιοπρέπεια, ο προσωπικός μας δρόμος προς την ελευθερία.

Άργησα να το μάθω όλο αυτό, να το κάνω πράξη κι ακόμα μαθαίνω. Κι ήρθαν κι άλλοι άνθρωποι με τις καλύτερες των προοπτικών, μα εγώ εκεί, ένα συνεχόμενο αδιάλειπτο ναι. Και με το ναι έφτιαχνα περισσότερους εχθρούς παρά φίλους. Και δεν ήταν εχθροί γιατί ήθελαν να μου κάνουν κακό, αλλά γιατί τελικά κι αυτό ίδιο το ναι μου διάβρωνε τη δική τους ρευστή αξιοπρέπεια και έβλεπαν τον εαυτό τους αφεντικά σε ξένο χωράφι. Και τότε αποκτούσαν λόγο κι είχαν απαιτήσεις για τον χειρισμό ενός εαυτού που κανενός άλλου παρά μόνο δικός μου ήταν.

Τα άπειρα αδιαπραγμάτευτα ναι, όσο δύσκολα κι αν λέγονται, έχουν μια και μόνο απώλεια, αυτή της αξιοπρέπειας, της χειραφέτησης, της ελευθερίας, της ισότητας. Κι είναι πλάνη να νομίζει κανείς ότι το ναι τον κάνει αποδεκτό, ισότιμο κι αγαπητό μέλος μιας ομάδας, μιας σχέσης, μιας παρέας, ενός συνόλου. Τον κάνουν αντίθετα μέλος δεύτερης κατηγορίας, χωρίς αξιοπιστία στο λόγο, χωρίς φωνή αρκετά δυνατή. Το ναι σταμάτα κάθε συζήτηση, κάθε προσπάθεια. Κάθε περαιτέρω.

Σήμερα είπα όχι. Για όλα τα όχι που δεν είπα ποτέ, για μια αξιοπρέπεια κουρελιασμένη από τα ναι. Γιατί το όχι είναι ένα βήμα κι όσο μεγαλύτερο το ρίσκο, τόσο μεγαλύτερο το θάρρος, κι όσο μεγαλύτερο το θάρρος τόσο μεγαλύτερη η πράξη. Γιατί πραγματικά τίποτα περισσότερο και πιο ακριβό δεν μπορούμε χάσουμε παρά αυτή την ίδια την αξιοπρέπεια μας.

Και το έχω ακούσει και νιώσει πολλές φορές να μου απευθύνεται: "εσύ δεν έχεις τίποτα να χάσεις, δεν έχεις παιδιά, δεν έχεις ευθύνες".
Νέες πολλά υποσχόμενες μάνες που θεωρούν ότι γίνονται το σωστό πρότυπο φοβούμενοι να πάρουν ρίσκα και να αγωνιστούν για ό,τι πιστεύουν ότι αξίζει, μικρό ή μεγάλο. Μάνες που νομίζουν πως το να είσαι μάνα ισοδυναμεί με την απώλεια του εαυτού. Μάνες που μεγαλώνουν έρμαια.

Δεν έχω παιδιά, έχω όμως εμένα. Κι αυτό είναι ήδη ευθύνη βαριά.
Γιατί άραγε θα μου κόστιζε λιγότερο να με χάσω.

Δεν έχω παιδιά, αλλά έχω ανθρώπους.

Όχι, γιατί σ' αυτή τη γη δεν ήρθαμε να ζήσουμε αιώνια, έχουμε ημερομηνία λήξης. Ήρθαμε για να φύγουμε. Κι ακριβώς επειδή θα φύγουμε και δεν υπάρχει επ' ουδενί μετά ή αιωνιότητα, ακριβώς γι' αυτό το γεγονός το ότι βρεθήκαμε εδώ αποτελεί επανάσταση αρκετή για να δοθεί.
Ήρθαμε για να συνεχίσουμε έναν κόσμο, να εξελίξουμε ένα κόσμο, όχι απλά για να επιβιώσουμε μέσα σ' αυτόν. Δεν μας χαρίστηκε, υπάρχουμε για να δημιουργούμε συλλογικά, να χτίζουμε, να γκρεμίζουμε και να χτίζουμε ξανά.
Να πράττουμε. Να πράττουμε μέχρι το τέλος.
Τι νόημα έχει αυτή η παραμονή σ' αυτό τον κόσμο αν δεν τον άλλαξει έστω και λίγο;

Όχι.

Η ρόδα προχωράει μπροστά όταν παίρνεις την απόφαση να τη σπρώξεις.

Όχι.



Δευτέρα, 11 Μαΐου 2015

ΟΛΑ ΗΤΑΝ ΟΝΕΙΡΟ

Ο έρωτας. Όχι απλώς ο έρωτας, το συναίσθημα δηλαδή. Αλλά ο έρωτας έρωτας. Ο πόθος, η σωματική έλξη, η ανάγκη. Όχι μόνο η αγάπη αλλά και ηδονή. Που ναι δεν πάνε πάντα μαζί. Ο έρωτας λοιπόν είναι ο φόβος κι ο τρόμος των σημερινών δυτικών κοινωνιών. Ήταν πάντα ο φόβος κι ο τρόμων των κοινωνιών, γι’ αυτό υπήρχε η θρησκεία, οι ηθικοί νόμοι, οι παραδόσεις κι πλείστες δεισιδαιμονίες για να ελέγχουν και να κρατάνε δεμένη την ανάγκη του ανθρώπου για τον έρωτα και το σεξ. Σήμερα υπάρχει η δουλειά, η αγορά, η παραγωγή, ο καπιταλισμός και τα συναφή. Αρκούν αυτά για να χαθεί η διάθεση.
Ο έρωτας κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο, ράθυμο, αλαφροΐσκιωτο, οι ρυθμοί του γίνονται πιο αργοί. Το μυαλό του χάνεται. Το σώμα του λειτουργεί περισσότερο με την αίσθηση παρά με το μυαλό. Η ερωτική πράξη παράγει ορμόνες που κάνουν τον εγκέφαλο να φτάνει σε μια κατάσταση ευτυχίας, ευφορίας. Ο άνθρωπος υπό την επήρεια του έρωτα δεν είναι διαχειρίσιμος, δεν είναι λειτουργικός, ούτε παραγωγικός ούτε για τις κοινωνίες μερικών αιώνων ή και δεκαετιών πριν, ούτε και σήμερα. Επομένως ενοχοποιείται κι έπειτα ξεχνιέται.
Και τι κάνεις; Τι κάνεις όταν το συναίσθημα σου κι ο πόθος σου βρήκαν έναν τρόπο να βγουν στην επιφάνεια; Πώς εκφράζεται αυτό και μετά πώς παριστάνεις ότι τίποτα δεν έγινε; Ο Σαίξπηρ λέει ότι μια βόλτα στο δάσος, μια καλοκαιρινή νύχτα, μπορούν να γίνουν τα πάντα κι έπειτα με άλλοθι το σκοτάδι να πούμε ότι δεν έγιναν. Έπειτα να πούμε ότι τα ονειρευτήκαμε. Κι έπειτα όσο ο χρόνος θα περνάει κι εσύ ο ίδιος θα πιστέψεις ότι ήταν όνειρο.
Όπως θα βγεις ένα βράδυ μπουχτισμένος σε ένα μπαρ και θα πιεις αρκετά ώστε όλα να χαλαρώσουν και να πάρουν ένα άλλο χρώμα και τότε θα τύχει να δεις μπροστά σου –νομίζεις- το πιο όμορφο πλάσμα που έχεις δει ποτέ κι όλα στον κόσμο θα πάρουν άλλη δυναμική. Γιατί τον θες ή την θες, τώρα αυτή τη στιγμή, γιατί αρχίζεις να πιστεύεις στον έρωτα με την πρώτη ματιά και σκέφτεσαι, γιατί δεν πίστευες τόσο καιρό; Σα να ξύπνησες τώρα από όνειρο κι όχι μόλις να μπαίνεις σ’ ένα. Και μετά από μερικά ακόμη ποτά κάνεις το πρώτο βήμα. Και το επόμενο πράγμα που θα θυμάσαι είναι εσένα να ξυπνάς σ’ ένα κρεββάτι, το σώμα σου να πονάει ελαφρά στα καλύτερα σημεία και ο νους σου να είναι χαμένος και το ομορφότερο πλάσμα του κόσμου να λείπει από δίπλα σου, ή να φεύγει μόλις. Γιατί; Ποιος ξέρει; Για όλους αυτούς τους λόγους που η πραγματικότητα δεν αφήνει τα όνειρα να εισέλθουν σ’ αυτή. Γιατί πρέπει να φύγει; Γιατί δουλεύει σε άλλη πόλη; Γιατί πετάει το αεροπλάνο του ή της; Η γη γύρισε ανάποδα; Ποιος ξέρει για ποιο απίθανο λόγο το ωραιότερο συναίσθημα που έχεις νιώσει ως τότε δεν μπορεί να σε ακολουθήσει στην υπόλοιπη ζωή σου. Ο Όμπερον διέταξε και το φίλτρο πρέπει να πέσει στα σωστά μάτια. Έτσι ξυπνάς στη σωστή ζωή. Και λες «δεν θυμάμαι τι έγινε χτες το βράδυ». Ίσως και τίποτα. Μάλλον τίποτα δεν έγινε. Όνειρο ήταν. Ονειροφαντασία. Και συνεχίζεις. Πιο βαρύς και συνάμα πιο ελαφρύς. Γιατί παίρνεις κρυφά όρκο ότι κάτι στα αλήθεια έγινε. Κι αφού έγινε είναι δυνατό να ξανασυμβεί.
Σε μια άλλη μεσοκαλοκαιριάτικη νύχτα. Που τα στοιχειά της φύσης θα μαλώνουν πάλι μεταξύ τους γιατί θα έχουν φουσκοθαλασσιές και θα παίξουν με το κοινό, θνητό, καταπιεσμένο, συντηρητικό μυαλό. Κι Πουκ θα βρει μια Ερμία που θα θέλει έναν Λύσανδρο αλλά θα πρέπει να παντρευτεί έναν Δημήτριο, γιατί έτσι υπαγορεύουν οι κανόνες, κι ένας Θησέας θα ξεχνάει το καλύτερο σεξ της ζωής του με μια Τιτάνια και θα παντρεύεται μια Ιππολύτη, γιατί έτσι πρέπει σε βασιλιά, να παντρευτεί βασίλισσα κι όχι νεράιδα. Σε μια άλλη μεσοκαλοκαιριάτικη νύχτα, ο Πουκ θα βγει παγανιά για να βρει το επόμενο θύμα του. Θα του στάξει το φίλτρο του έρωτα και θα το δει να φτάνει στην απόλυτη ερωτική έκσταση και να την ξεχνάει μόλις παρέλθει η επήρεια. Κάποια άλλη νύχτα θα σε καβαλήσει πάλι ο διάβολος, γιατί τέτοιος είναι ο Πουκ και θα κρυφτείς σ’ ένα δάσος. Όταν βγεις θα είσαι πάλι ο ευυπόληπτος εαυτός σου που είδε ένα τρελό όνειρο.
Κι ο Σαίξπηρ μπορεί να το αποδεχτεί αυτό σε σένα, μόνο που απλώς σε συμβουλεύει μην αργήσεις να ξαναμπείς στο δάσος ή μην ξεχνάς να βάζεις λίγο όνειρο στην πραγματικότητά σου. Η ευτυχία είναι ύλη ονείρων αλλά κατά τον Σαίξπηρ «είμαστε φτιαγμένοι απ’ την ύλη που φτιάχνονται τα όνειρα». Όλα είναι φύση λέει ο Σαίξπηρ. Τίποτα να δεν πρέπει ν’ απαρνιόμαστε. Κι εμείς είμαστε φύση. Κι έχουμε πολλές φύσεις. Αν έρθουμε σε αρμονία με τις φύσεις μας αυτές μπορούμε, λέει ο Σαιξπηρ, να φέρουμε το όνειρο στον ξύπνιο μας. Απλά δεν πρέπει να το ξεχνάμε.

Έτσι είπε ο Σαίξπηρ κι έγραψε το Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας για να το κάνει δώρο σ’ ένα γάμο!!!

--------------------------------------------------------------------------------
Από την παράσταση του Θεάτρου Περίακτοι "Όνειρό Καλοκαιρινής Νύχτας", καλοκαίρι 2014
http://www.periaktoi.gr/ks_oneiro2014.html