Κυριακή, 5 Ιουλίου 2015

ΟΧΙ

Ένας απ' τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή μου, μου έκανε κάποτε δώρο ένα πορτοφολάκι που στο από πίσω μέρος είχε χαράξει τα εξής λόγια που είχε ακούσει:

"Η αξιοπρέπεια χάνεται τόσο εύκολα, όμως τελικά είναι το μόνο πραγματικά δικό μας, είναι το πιο ελάχιστο κομματάκι μας. Κι όμως μέσα σ' αυτό μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι".

Μου έκανε αυτό το δώρο στο τέλος της σχέσης μας, της φιλίας μας, δίνοντας μου τότε ένα ξεκάθαρο μήνυμα. Δεν θα μπορούσε ποτέ αυτή η σχέση να περπατήσει με τα τόσα ναι που έλεγα κι ήμουν διατεθειμένη να πω στο όνομα μιας σιγουριάς, μιας υποτιθέμενης "αγάπης", μια αποδοχής.
Τα αδιαπραγμάτευτα ναι δεν είναι εύκολα ναι, η απώλεια είναι μεγάλη, μα είναι μια απώλεια που δεν σε πάει παρακάτω, δεν κάνει πράξη, δεν αλλάζει τα δεδομένα. Πάρα σε λιμνάζουν σε μία υποτιθέμενη ασφάλεια, σε μια απατηλή σιγουριά, για τον άλλον, για σένα, για τη ζωή, για το πoιο τελικά είναι το διακύβευμα.
Τα συνεχόμενα ναι τελικά οδηγούν σε μια απώλεια που μακροπρόθεσμα είναι καταστροφική. Την απώλεια των ορίων, και εντέλει της αξιοπρέπειας. Που έμαθα, είναι τόσο μα τόσο εύθραυστη και τόσο μα τόσο ευάλωτη. Δεν έχει καμιά εξωτερική στήριξη, παρά μόνο το μέσα μας, τη δική μας ηθική, και δυστυχώς το μέσα μας, η σκέψη και η ηθική μας περνούν απ' τα σαράντα κύματα για να γαλουχηθούν, να φιλοτεχνηθούν σε μια αλήθεια που να μας αντιπροσωπεύει. Άρα όλα είναι τόσο ρευστά. Όμως σύμφωνα με το παραπάνω, τίποτα περισσότερο δεν μπορεί να είναι δικό μας παρά αυτή η ελάχιστη δική μας αξιοπρέπεια, ο προσωπικός μας δρόμος προς την ελευθερία.

Άργησα να το μάθω όλο αυτό, να το κάνω πράξη κι ακόμα μαθαίνω. Κι ήρθαν κι άλλοι άνθρωποι με τις καλύτερες των προοπτικών, μα εγώ εκεί, ένα συνεχόμενο αδιάλειπτο ναι. Και με το ναι έφτιαχνα περισσότερους εχθρούς παρά φίλους. Και δεν ήταν εχθροί γιατί ήθελαν να μου κάνουν κακό, αλλά γιατί τελικά κι αυτό ίδιο το ναι μου διάβρωνε τη δική τους ρευστή αξιοπρέπεια και έβλεπαν τον εαυτό τους αφεντικά σε ξένο χωράφι. Και τότε αποκτούσαν λόγο κι είχαν απαιτήσεις για τον χειρισμό ενός εαυτού που κανενός άλλου παρά μόνο δικός μου ήταν.

Τα άπειρα αδιαπραγμάτευτα ναι, όσο δύσκολα κι αν λέγονται, έχουν μια και μόνο απώλεια, αυτή της αξιοπρέπειας, της χειραφέτησης, της ελευθερίας, της ισότητας. Κι είναι πλάνη να νομίζει κανείς ότι το ναι τον κάνει αποδεκτό, ισότιμο κι αγαπητό μέλος μιας ομάδας, μιας σχέσης, μιας παρέας, ενός συνόλου. Τον κάνουν αντίθετα μέλος δεύτερης κατηγορίας, χωρίς αξιοπιστία στο λόγο, χωρίς φωνή αρκετά δυνατή. Το ναι σταμάτα κάθε συζήτηση, κάθε προσπάθεια. Κάθε περαιτέρω.

Σήμερα είπα όχι. Για όλα τα όχι που δεν είπα ποτέ, για μια αξιοπρέπεια κουρελιασμένη από τα ναι. Γιατί το όχι είναι ένα βήμα κι όσο μεγαλύτερο το ρίσκο, τόσο μεγαλύτερο το θάρρος, κι όσο μεγαλύτερο το θάρρος τόσο μεγαλύτερη η πράξη. Γιατί πραγματικά τίποτα περισσότερο και πιο ακριβό δεν μπορούμε χάσουμε παρά αυτή την ίδια την αξιοπρέπεια μας.

Και το έχω ακούσει και νιώσει πολλές φορές να μου απευθύνεται: "εσύ δεν έχεις τίποτα να χάσεις, δεν έχεις παιδιά, δεν έχεις ευθύνες".
Νέες πολλά υποσχόμενες μάνες που θεωρούν ότι γίνονται το σωστό πρότυπο φοβούμενοι να πάρουν ρίσκα και να αγωνιστούν για ό,τι πιστεύουν ότι αξίζει, μικρό ή μεγάλο. Μάνες που νομίζουν πως το να είσαι μάνα ισοδυναμεί με την απώλεια του εαυτού. Μάνες που μεγαλώνουν έρμαια.

Δεν έχω παιδιά, έχω όμως εμένα. Κι αυτό είναι ήδη ευθύνη βαριά.
Γιατί άραγε θα μου κόστιζε λιγότερο να με χάσω.

Δεν έχω παιδιά, αλλά έχω ανθρώπους.

Όχι, γιατί σ' αυτή τη γη δεν ήρθαμε να ζήσουμε αιώνια, έχουμε ημερομηνία λήξης. Ήρθαμε για να φύγουμε. Κι ακριβώς επειδή θα φύγουμε και δεν υπάρχει επ' ουδενί μετά ή αιωνιότητα, ακριβώς γι' αυτό το γεγονός το ότι βρεθήκαμε εδώ αποτελεί επανάσταση αρκετή για να δοθεί.
Ήρθαμε για να συνεχίσουμε έναν κόσμο, να εξελίξουμε ένα κόσμο, όχι απλά για να επιβιώσουμε μέσα σ' αυτόν. Δεν μας χαρίστηκε, υπάρχουμε για να δημιουργούμε συλλογικά, να χτίζουμε, να γκρεμίζουμε και να χτίζουμε ξανά.
Να πράττουμε. Να πράττουμε μέχρι το τέλος.
Τι νόημα έχει αυτή η παραμονή σ' αυτό τον κόσμο αν δεν τον άλλαξει έστω και λίγο;

Όχι.

Η ρόδα προχωράει μπροστά όταν παίρνεις την απόφαση να τη σπρώξεις.

Όχι.